Lærdalselvi

Laksen etablerer seg i Lærdalselvi og gjev grunnlag for busetting

I Lærdalselvi vert laksen fanga med reiskap som står fast i elva.

Elva skifter leie ofte og det er vanskeleg å dyrka jorda og få stabile avlingar.

Vatn vert ført frå elva til åkrar ikkje påverka av flaum.

Deler av Lærdalselvi vert sikra mot flaum – avlingar aukar og kan haustast kvart år.

Sitjenota (lakseverpet) vert utvikla og teke i bruk i fjordane.

Større deler av Lærdalselvi vert sikra mot flaum – elva skiftar ikkje leie lengre.

Vekst i folketal og bruk av areal.

Sitjenota breier om seg i fjordane – særleg på Vestlandet.

Den fyrste sportsfiskaren kjem til Lærdal i 1847. Dei skapar aktivitet og inntekter. Fiskarane får lokale  hjelparar – «klepparane».

Storflaum i 1860 set fart i flaumsikring langs elva.

Det fyrste klekkeriet vert bygd i 1863 – kunnskapen har engelskmennene.

I Lærdal vert det etablert eigen produksjon av  laksefluger og fiskeutstyr. 

Yrkesfiske i fjorden aukar - kilenota og kunstige materialar kjem – på det meste nær 100 sitjenøter langs Sognefjorden.

I Lærdal vert engelskmennene færre, dei vert erstatta av  laksefiskarar frå andre deler av verda.

Det fyrste kraftverket i Lærdalselvi kom på 1950-talet – elvekraftverk med inntak og utslepp over lakseførande strekning.

Teljing av gytelaks frå land tek til på tidleg 1960-tal. Det vart talde 1059 gytelaksar i 1960.

Vedtak om regulering av Lærdalsvassdraget til kraftproduksjon.

1974 – det vert fanga kring 20 000 laksar i Sognfjorden og 7000 laks i Lærdalselvi. Etter endt fiske vert det registrert 1579 gytelaksar i Lærdalselvi

Borgund kraftverk opnar i 1974 – 1/3 av vatnet brukt til produksjon av straum 

Kraftprodusenten får pålegg om å bygge:

- nytt klekkeri og utsetting av lakseungar

- fire  laksetrapper som aukar lakseførande strekning frå 24 til 41 km

Forsuring av elvar også på Vestlandet.

Vekst i lakseoppdrett gjer at lakseprisane går ned og yrkesfiskaren i fjordane forsvinn.

I Lærdalselvi vert fiske med reke som agn og fastståande reiskap forbudt.

Fiske i Sognefjorden regulert vekk

Forbod mot bruk av «prawn» i Lærdalselvi 1989

Fangstane i Lærdalselvi «stuper» - G. Salaris vert påvist hausten 1996. Laksefisket vert stoppa. Inntekter og omsetning forsvinn over natta.

Laksetrappene stengde for å hindre smittespreiing.

I 1997 vert elva behandla i to gonger for å hindre spreiing og utrydde parasitten.

1999 - ny påvising av G. Salaris.

Tal gytelaks er lite i Lærdalselvi. Det vert registrert 20 gytelaksar i 2000 og 2001, 19 i 2002.

Halve Sognefjorden (indre strok) vert  nasjonal laksefjord. Oppdrett i ytre strok kan halde fram.

Lærdalselvi vert nasjonalt laksevassdrag.

Lærdalselvi vert prøveelv for utvikling av nye metodar i kampen mot G. Salaris.

2012 – ny metode ferdigutvikla og fullskala behandling hausten 2012.

Det vert registrert 1163 gytelaksar i 2016.

2017 – friskmelding av Lærdalselvi og opning av eit strengt regulert fiske. Berre fluge som agn, kvote på ein hannlaks pr dag pr fiskar – all holaks skal settast ut att.

3 av 4 laksetrapper vert opna opp att.

2020 - ikkje haustbart overskot av laks i Lærdalselvi – elva vert stengd for laksefiske, fiske etter sjøaure held fram,

Forbetringstiltak – gjenopning sidekanalar og «kilar» - auka oppvekstområde for laks og sjøaure.

Observasjon av pukkellaks, men ingen gyting.